MONARCHIA W REPUBLICE ? USTAWOWA REGULACJA STATUSU PRAWNEGO DOMU KRÓLEWSKIEGO W REPUBLICE RUMUNII.

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Pionierem wśród republikańskich państw Europy w dziedzinie instytucjona- lizacji dawnych rodzin panujących jest Czarnogóra — której poświęcę jedno z najbliższych opracowań na tej stronie — już wkrótce. 

Europa południowo-wschodnia poszukuje ustrojowej tożsamości. Kolejne kraje tej części kontynentu zaczynają doceniać swoje monarchiczne tradycje.
Niedawno informowałem o decyzji rumuńskiego parlamentu dotyczącej przywrócenia korony orłu widniejącemu w herbie państwowym (została mu odebrana przez komunistów i nie powróciła po odzyskaniu przez kraj niepodległości w latach 90. XX w.). Oficjalne czynniki dementowały plotki o rozpoczęciu restauracji monarchii w Rumunii przywołując m.in. przykład Polski, gdzie Orzeł Biały w grudniu 1989 r. odzyskał koronę jako symbol suwerenności i niepodległości państwa, a nie jego monarchicznej formy. Najnowsza inicjatywa władz rumuńskich jeszcze bardziej rozpaliła wyobraźnię komentatorów i zwolenników monarchii. Mamy przy tym do czynienia z bardzo oryginalnym rozwiązaniem ustrojowym i włączeniem instytucji stricte monarchicznej do ustroju republikańskiego — dawna rumuńska rodzina panująca ma uzyskać oficjalny status prawny na mocy specjalnej ustawy rumuńskiego parlamentu.

Czytaj dalej

Opublikowano AKTUALNOŚCI USTROJOWE, MONARCHIE | Otagowano , , , , | 3 komentarzy

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (MAJ 2016)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Czytelników nadal zajętych lekturą przeglądu kwietniowego – uspokajam. Majowy przegląd będzie najkrótszy z dotychczasowych. Powód jest prozaiczny: w maju odnotowałem wyraźne uspokojenie aktywności publikacyjnej czasopism traktujących o zagadnieniach konstytucyjnych i ustrojowych. Dotyczy to szczególnie polskich tytułów, z których tylko jeden miał swoją premierę w tym miesiącu. Wśród zagranicznych czasopism nowe wydania miało mniej niż 15 tytułów. Pominąłem te z nich, w których pojawiły się artykuły dotyczące zagadnień na tyle lokalnych i niszowych, że nie ma sensu ich polecać polskiego czytelnikowi. Wśród pozostałych czasopism na pewno znajdą Państwo coś interesującego. Już zapowiadam, że kolejny przegląd, poświęcony wydaniom czerwcowym, będzie znacznie obfitszy. Zapraszam do lektury i dzielenia się swoimi refleksjami pod tekstem w „komentarzach„.

panstwo-i-prawoMajowe wydanie „PAŃSTWA I PRAWA” (z 5/2016) zawiera właściwie tylko jeden tekst poświęcony tematyce ustrojowej. Dotyczy ustroju San Marino, określanego jako najstarsza republika europejska istniejąca bez przerwy od swojego powstania w XVI w. San Marino kojarzy się przede wszystkim z instytucją kapitanów-regentów pełniących rolę dwuosobowego prezydenta. Podobna instytucja istnieje nadal tylko w Andorze, chociaż tam wyrosła z monarchicznych korzeni. Autor prezentuje unikalny system konstytucyjny włoskiego państwa-miasta, a także próbuje odpowiedzieć na pytanie o powody jego wyjątkowej trwałości. Przetrwało w swojej oryginalnej, republikańskiej formie chociaż w sąsiedztwie trwały procesu zjednoczeniowe Włoch i tymczasowo zapanowała monarchia. San Marino potrafiło dostosować się do zmieniającego się otoczenia. Swoje przetrwanie zawdzięcza elastycznej postawie kolejny kapitanów-regentów oraz przywiązaniu obywateli do swojego kraju i jego oryginalnych tradycji ustrojowych. Konstytucjonalistów, a szczególnie politologów może zainteresować tekst poświęcony idei governance. Idea ta przejawia się w takich zjawiskach jak odformalizowanie procesu prawotwórczego i uwzględnianie w nim celów politycznych oraz zróżnicowanych interesów, pojawienie się nowych typów aktów prawnych (np. aktów soft law i regulacji tworzonych przez wyspecjalizowane organizacje prywatne), podkreślanie roli partycypacji obywateli w podejmowaniu rozstrzygnięć władczych.

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (KWIECIEŃ 2016)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Z 10-dniowym poślizgiem, za który przepraszam moich wiernych i nowych Czytelników (maj to miesiąc, w którym aktywni naukowo – w tym konferencyjnie – akademicy najbardziej żałują, że doba ma tylko 24 godziny) – przedstawiam najnowszy przegląd prasy konstytucyjnej. W tym miesiącu ukażą się więc wyjątkowo aż dwa przeglądy – zaległy dzisiaj i wkrótce – majowy.
Kwiecień, jak co roku, nie obfitował w nowe wydania czasopism konstytucyjnych. Chociaż mniej niż zwykle, nie zabrakło ciekawych opracowań i interesujących tematów. I jak zwykle – wydawało się, że będzie krótki, a wyszedł całkiem pokaźny przegląd.

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

NOWY HERB PAŃSTWOWY RUMUNII – ORZEŁ ODZYSKAŁ KORONĘ.

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

8 czerwca 2016 r. Izba Deputowanych Republiki Rumunii podjęła decyzję o modyfikacji wizerunku herbu państwowego. Główne godło herbu Rumunii – złoty orzeł – odzyskał koronę.
Obecny wizerunek herbu Rumunii pochodzi z 1921 r. Został zniesiony i zastąpiony innym w 1948 r. po likwidacji Królestwa Rumunii i zainstalowaniu rządów komunistycznych. Po odzyskaniu niepodległości w 1992 r. przywrócono przedwojenny herb Rumunii, ale poddano go modyfikacjom – m.in. w sferze kolorystyki oraz poprzez pozbawienie orła korony.

Czytaj dalej

Opublikowano CEREMONIAŁ / ETYKIETA / HERALDYKA / ORDERY | Otagowano , , , | 1 komentarz

SZYKUJĄ SIĘ ZMIANY W REGULACJACH PRAWNYCH LOBBINGU W EUROPIE I W POLSCE

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Po wielu latach przerwy w Europie do łask powraca tematyka regulacji prawnej lobbingu (lobbyingu). Dotyczy to także – bezpośrednio lub pośrednio – Polski. Są co najmniej trzy powody takiego zjawiska.

Po pierwsze – w nowy etap wkroczyły prace nad regulacją działalności lobbingowej przy organach Unii Europejskiej. Tym razem ma ona objąć nie tylko Komisję i Parlament UE, ale także Radę Unii Europejskiej.

Rejestr jawności grup interesów wpływających na organy UE ma być odtąd obowiązkowy i objąć zarówno Parlament i Komisję UE jak i Radę UE. 

Po drugie – regulacją prawną lobbingu na poziomie krajowym zainteresowała się Rada Europy. Jej prace prowadzone przez Komitet Ministrów wkrótce wejdą w końcowy etap. Ich rezultatem ma być zestaw rekomendacji dotyczących optymalnego kształtu i treści regulacji prawnej lobbingu. Jak wiadomo, Polska przyjęła w 2005 r. ustawę dotyczącą działalności lobbingowej, której jakość pozostawia wiele do życzenia i która spotkała się z uzasadnioną krytyką zarówno praktyków, jak i przedstawicieli polskiej nauki prawa.

Po trzecie – wkrótce mija dodatkowy termin, w którym Polska powinna wdrożyć rekomendacje G.R.E.C.O. zawarte w jego raporcie z października 2012 r. Sugerowane przez GRECO zmiany dotyczyły przepisów regulujących kwestie antykorupcji, etyki i konfliktu interesów, ale część z nich odnosiła się także do regulacji prawnej lobbingu. Polskie władze wykonały zalecenia tylko fragmentarycznie. Dodatkowy termin mija z końcem czerwca 2016 r. [aktualizacja 1 lipca: Fundacja Frank Bold ustaliła, że krótko przed upływem terminu GRECO przesunął termin dla Polski do 30 września 2016 r.]

Warto dokładniej przyjrzeć się rekomendowanym i projektowanym rozwiązaniom. Przynajmniej część z nich może zostać wdrożona, co będzie oznaczało zarówno zmiany w polskiej regulacji prawnej lobbingu, jak również w regulacji dotyczącej działalności lobbingowej przy instytucjach unijnych, którą na co dzień zajmują się polskie podmioty prywatne i publiczne.

Czytaj dalej

Opublikowano LOBBYING | Otagowano , , , , , | Skomentuj

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (MARZEC 2016)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Po raz kolejny przegląd ukazuje się w momencie sprzyjającym lekturze – omówienie marcowych wydań czasopism konstytucyjnych i politologicznych po raz kolejny pojawia się krótko przed tzw. długim weekendem. Będzie więcej czasu na lekturę nie tylko samego omówienia, ale także artykułów, o których w nim wspominam.

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 2 komentarzy

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (LUTY 2016)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Lutowy plon wśród periodyków konstytucyjnych i pokrewnych nie jest tak obfity jak w styczniu. Niniejszy przegląd obejmuje lutowe wydania 12 czasopism. Oto ich przegląd, do którego dołączam Najlepsze Życzenia z okazji Świąt Wielkanocnych. Dodam, że w marcu znowu szykuje się prawdziwy urodzaj.

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

JURY KONSTYTUCYJNE EMANUELA SIEYÈSA, CZYLI SĘDZIOWIE W OBRONIE NARODU PRZED LUDEM.

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Zwolennicy i przeciwnicy Trybunału Konstytucyjnego w Polsce okopali się na swoich pozycjach. Wydaje się, że w trwającej od kilku miesięcy gorącej dyskusji na jego temat, pytanie o to czy i jak go (ewentualnie) zreformować: zmienić sposób wyłaniania jego składu, organizację czy tryb podejmowania decyzji, zgłaszane przez umiarkowanych krytyków Trybunału, dla jego zdecydowanych przeciwników przestało być aktualne. Zaczęli w sposób zawoalowany lub wprost podważać zasadność samego istnienia tego organu. Padają oskarżenia o nadmierne upolitycznienie, brak demokratycznej legitymacji („TK nie pochodzi z wyborów powszechnych”), arbitralność decyzji, od których nie można się odwołać, wreszcie – o pozycję do pewnego stopnia nadrzędną nad Sejmem i Senatem, skoro Trybunał posiada kompetencję do uchylania tworzonych przez nie przepisów i aktów prawnych, a do tego nie jest związany ustawami, a tylko konstytucją. Zwolennicy demokracji liberalnej powtarzają argumenty na poparcie tezy o niezbędności istnienia trybunałów dla ochrony porządku konstytucyjnego, w tym praw człowieka, o jego roli jako istotnego hamulca i bezpiecznika ustrojowego, który chroni obywateli przed nadużywaniem władzy przez rządzącą większość. Każda ze stron na poparcie swoich poglądów zdążyła przywołać wielokrotnie nazwiska wybitnych konstytucjonalistów, teoretyków państwa i pisarzy politycznych, jak: Hans Kelsen, Carl Schmitt, Gustav Radbruch czy Georg Jellinek. Wśród nich zabrakło mi nazwiska osoby, która zasługuje jak mało kto na to, aby o niej wspomnieć właśnie w tej dyskusji i na tym jej etapie. Tymczasem była ona twórcą jednej z pierwszych, kompleksowych koncepcji organu kontroli konstytucyjności i zaproponowała bardzo oryginalne i śmiałe rozwiązania.

Wśród nazwisk przywoływanych przez uczestników dyskusji o trybunale zabrakło mi jednego, którego nie sposób pominąć

Mowa o Emanuelu Józefie Sieyèsie (1748-1836), francuskim polityku i pisarzu politycznym, a także – co ciekawe –  osobie duchownej, co nadaje mu dodatkowego kolorytu. Swój „trybunał” Sieyès określił mianem jury konstytucyjnego. Nazwa „jury” kojarząca się dzisiaj głównie z konkursami, w których uczestników ocenia grupa srogich sędziów kierujących się nie tylko kryteriami merytorycznymi, ale także różnymi innymi względami, doskonale pasuje do opisywanego organu. Ciekawe są tutaj również – toutes proportions gardées – analogie do działalności współczesnych trybunałów, które dawno wyszły poza formułę zaproponowaną przez Hansa Kelsena uważanego powszechnie za autora koncepcji sądu konstytucyjnego. Ale – po kolei.

Czytaj dalej

Opublikowano AKTUALNOŚCI USTROJOWE | Otagowano , , | Skomentuj

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (STYCZEŃ 2016)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Po prawdziwej eksplozji w grudniu, styczeń upłynął pod znakiem wyraźnego uspokojenia aktywności publikacyjnej konstytucyjnych i politologicznych czasopism naukowych. Tylko jeden polski periodyk ukazał się w styczniu (jak co miesiąc), co warto odnotować z powodu konstytucyjnych tematów w numerze. Przegląd periodyków zagranicznych przyniósł plon w postaci 13 nowych wydań.

panstwo-i-prawoStyczniowe „PAŃSTWO I PRAWO”  zawiera dwa artykuły poświęcone zagadnieniom ustrojowym. Wymieniam niestety tylko tytuły, ponieważ nie byłem w stanie dotrzeć ani do wersji drukowanej, ani elektronicznej, pomimo podwójnej prenumeraty, jaką prowadzi moja uczelnia i faktu, że mamy już prawie marzec, a numer styczniowy jest nadal nieosiągalny. Zgłaszam więc moje zażalenie do kolporterów. Pierwszy tekst, autorstwa J. Zajadły jest – jak się spodziewam – naukowym pokłosiem cyklu artykułów publicystycznych ukazujących się od kilku miesięcy regularnie na łamach najpoczytniejszych dzienników, w których autor poddaje bardzo krytycznej analizie poczynania władz wyłonionych w wyborach parlamentarnych i prezydenckich z 2015 r. z punktu widzenia prawnika i filozofa prawa. Jeden z artykułów był poświęcony instytucji „nieposłuszeństwa sędziów„. Tytuł artykułu na łamach styczniowego „PiP”, jednego z czołowych czasopism prawniczych, pozwala oczekiwać, że mamy do czynienia z  naukową prezentacją tej interesującej instytucji, być może na tle aktualnych wydarzeń politycznych w Polsce. Drugi artykuł dotyczy „znaczenia art. 53 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej dla poziomu ochrony praw podstawowych w krajowym prawie konstytucyjnym”. Tutaj robię pauzę i miejsce na uzupełnienie opisu, kiedy uda mi się dotrzeć do obu tekstów.

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

PRZEGLĄD PERIODYKÓW KONSTYTUCYJNYCH (GRUDZIEŃ 2015)

Print this pageEmail this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Z przyjemnością odnotowałem, że 20 z 21 głosujących w zakończonej z końcem grudnia sondzie stwierdziło, że przegląd uważa za potrzebny i ciekawy – dlatego będę go nadal prowadził. Dzisiaj zamykam rok wydawniczy – przegląd dotyczy artykułów opublikowanych w ostatnim miesiącu 2015 r. To chyba najdłuższy z dotychczasowych przeglądów, stąd tak długo trwało jego przygotowanie (za co przepraszam). Aż 25 periodyków miało swoje wydania grudniowe, które dokładnie przejrzałem specjalnie dla moich Czytelników.

def09a943kategorie438W tym miesiącu pierwszą część przeglądu, poświęconą polskim periodykom, otwiera jubileuszowe wydanie wrocławskiego „PRZEGLĄDU PRAWA I ADMINISTRACJI” upamiętniające 70-lecie Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. W dwuczęściowym tomie 100. liczącym aż 1496 stron nie mogło zabraknąć opracowań z dziedziny prawa konstytucyjnego. Autorzy, pracownicy Katedry Prawa Konstytucyjnego na czele z jej kierownikiem (i jednocześnie redaktorem naczelnym PPiA), zaprezentowali zróżnicowany wybór tematów z szeroko rozumianej materii konstytucyjnoprawnej: od zagadnień źródeł prawa (Zakładowe układy zbiorowe pracy jako źródło prawa powszechnie obowiązującego — dylematy konstytucyjnoprawne), przez analizy prawnoporównawcze (Konstytucjonalizacja obowiązków jednostki w państwach Ameryki Łacińskiej może być wzorem do naśladowania?; Europejskie źródła konstytucyjnego federalizmu północnoamerykańskiego) po szczegółową analizę dogmatycznoprawną (Powoływanie Administratora Bezpieczeństwa Informacji jako zasada bezpiecznego przetwarzania danych na gruncie ustawy o ochronie danych osobowych). Chociaż znani i uznani w środowisku autorzy gwarantują wysoki poziom wszystkich opracowań, ja chciałbym zwrócić szczególną uwagę czytelników na tekst poświęcony regulacji obowiązków konstytucyjnych w Ameryce Południowej. To rzadko poruszany w literaturze temat, zasługujący na szersze opracowanie, dlatego cieszy fakt jego podjęcia chociażby w bardziej umiarkowanej pod względem objętościowym formie. Analiza autora artykułu, K. Complaka (biegłego znawcy ustrojów Ameryki Południowej), jest krytyczna wobec aktualnego kształtu tamtejszej regulacji obowiązków konstytucyjnych. Jego zdaniem regulacja ta jest jednocześnie (w zależności od omawianego aspektu) zbyt ogólna czy szeroko zakrojona lub zbyt szczegółowa. Padają ciekawe przykłady na poparcie krytycznej oceny. Autor krytykuje przede wszystkim brak realizmu ustrojodawców, którzy nakładają obowiązek wyborczy nie określając żadnej sankcji za jego niespełnienie, czy formułują szerokie katalogi kilkudziesięciu obowiązków, wśród których pojawią się tak ogólne wymogi, jak: „zachowanie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a także troska o dobro publiczne”, czy tak szczegółowe jak obowiązek uczestniczenia w dniach i godzinach określonych przez władze miejskie właściwe dla miejsca zamieszkania w szkoleniach obywatelskich i wojskowych” (Meksyk).

Czytaj dalej

Opublikowano PRZEGLĄD PERIODYKÓW NAUKOWYCH | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj