KONSTYTUTY RECOMMEND: MONARCHICAL CONSTITUTIONAL REVIEW (3)

In the latest instalment of my Monarchical Review, I would like to draw readers’ attention to four texts published in 2025–2026.

Victoria Melkisedeck Lihiru’s article The absurdity of constitutional safeguards for women’s representation in Eswatini’s House of Assembly”, published in the “INTERNATIONAL JOURNAL OF CONSTITUTIONAL LAW” (Vol. 23, Issue 2, 2025), concerns the interesting issue of gender parity in the parliament existing in the absolute monarchy that is Eswatini (formerly Swaziland). It is worth noting the presence of a monarchical topic in one of the most important periodicals devoted to constitutional law in the world.

The Parliament of the Kingdom of Eswatini has a bicameral structure. The article under discussion focuses mainly on the House of Assembly, that is, the lower chamber. Its composition is not the result of one simple electoral mechanism. On the contrary – we are dealing here with a multi-layered structure. The core of the chamber consists of members elected in single-member constituencies whose boundaries correspond to units of the tinkhundla system. This is a distinctive electoral model characteristic of Eswatini, based on local communities and constituencies rather than on competition between political parties. Candidates are first selected at the local level and are then elected to the House as representatives of particular constituencies. To this group of elected members are then added members appointed by the King. The Constitution further provides that at least half of those appointed members are to be women. In addition, there is a third mechanism: if, after the elections and appointments have been completed, women still occupy less than 30% of the seats in the House, an additional compensatory procedure is activated, consisting in the selection of four more women – one from each region of the country – through a special indirect procedure. The Constitution therefore seeks to increase the presence of women in the lower chamber by means of three separate instruments: first, by allowing them to compete for seats in the ordinary constituencies; second, by obliging the King to take women into account when appointing part of the members of the chamber; third, by activating additional compensatory seats when women’s representation proves too low. Such a structure follows from the 2005 Constitution of Eswatini and from later implementing measures regulating the manner in which seats are filled, including “women’s” seats. Czytaj dalej

Zaszufladkowano do kategorii MONARCHICAL CONSTITUTIONAL REVIEW | Otagowano , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

KONSTYTUTY POLECAJĄ: MONARCHICZNY PRZEGLĄD KONSTYTUCYJNY (3)

W najnowszym odcinku Przeglądu Monarchicznego chciałbym zwrócić uwagę Czytelników na cztery teksty opublikowane w latach 2025–2026.

Artykuł Victorii Melkisedeck Lihiru „The absurdity of constitutional safeguards for women’s representation in Eswatini’s House of Assembly”, opublikowany w „INTERNATIONAL JOURNAL OF CONSTITUTIONAL LAW” (Vol. 23, Issue 2, 2025) dotyczy ciekawej kwestii parytetu płci żeńskiej w parlamencie istniejący w monarchii pełnej jaką jest Eswatini (dawniej: Suazi). Warto odnotować obecność monarchicznego tematu w jednym z najważniejszych periodyków poświęconych prawu konstytucyjnemu na świecie.

Parlament Królestwa Eswatini ma strukturę dwuizbową. Omawiany artykuł skupia się głównie na House of Assembly, czyli izbie niższej. Jej skład nie jest wynikiem jednego prostego mechanizmu wyborczego. Wręcz przeciwnie – mamy tu do czynienia z konstrukcją wielowarstwową. Zasadniczy trzon izby stanowią członkowie wybierani w jednomandatowych okręgach, których granice odpowiadają jednostkom systemu tinkhundla. Jest to szczególny model wyborczy charakterystyczny dla Eswatini, oparty na lokalnych wspólnotach i okręgach, a nie na rywalizacji partii politycznych. Kandydaci najpierw są wyłaniani na poziomie lokalnym, a następnie wybierani do Izby jako przedstawiciele poszczególnych okręgów. Do tej grupy członków wybieranych dochodzą następnie członkowie mianowani przez króla. Konstytucja przewiduje przy tym, że spośród tych mianowanych członków co najmniej połowę mają stanowić kobiety. Oprócz tego istnieje jeszcze trzeci mechanizm: jeżeli po zakończeniu wyborów i nominacjach, kobiety nadal zajmują mniej niż 30% miejsc w Izbie, uruchamiana jest dodatkowa procedura kompensacyjna, polegająca na wyłonieniu jeszcze czterech kobiet — po jednej z każdego regionu kraju — w szczególnej procedurze pośredniej. Konstytucja próbuje więc zwiększyć obecność kobiet w izbie niższej za pomocą trzech odrębnych narzędzi: po pierwsze, przez dopuszczenie ich do zwykłego ubiegania się o mandat w okręgach; po drugie, przez zobowiązanie króla do uwzględnienia kobiet przy mianowaniu części członków izby; po trzecie, przez uruchamianie dodatkowych mandatów wyrównawczych, gdy udział kobiet okazuje się zbyt niski. Taka konstrukcja wynika z Konstytucji Eswatini z 2005 r. oraz z późniejszych rozwiązań wykonawczych regulujących sposób obsadzania mandatów, w tym mandatów „kobiecych”. Czytaj dalej

Zaszufladkowano do kategorii - | Otagowano , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

INAUGURACJA PREZYDENTURY – W POLSCE I USA, DAWNIEJ I DZISIAJ (wersja 2025)

6 sierpnia 2025 r. odbędzie się inauguracja kolejnego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Karola Nawrockiego. Będzie to 14. inauguracja prezydencka w Polsce odkąd 9 grudnia 1922 r. pierwszy Prezydent w historii Polski, Gabriel Narutowicz objął urząd. W latach 1939-1990 urząd quasi-Prezydenta na wychodźstwie sprawowali Następcy na Czas Wojny wyznaczani na mocy art. 24 Konstytucji kwietniowej z 1935 r. Instytucję Prezydenta w Polsce komunistycznej zniesiono wraz z wejściem w życie Konstytucji PRL z 1952 r. i przywrócono – jako Prezydenta PRL – na mocy rewizji Konstytucji PRL z kwietnia 1989 r. (po zmianie nazwy państwa na Rzeczpospolitą Polską w grudniu 1989 r. – Prezydent PRL stał się Prezydentem RP)

jedynym wymogiem dla objęcia urzędu przez Prezydenta jest złożenie przysięgi

Zgodnie z przepisami obecnie obowiązującej Konstytucji z 1997 r. jedynym wymogiem dla objęcia urzędu Prezydenta RP przez elekta jest złożenie przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym (art 130 konstytucji). Pozostałe wydarzenia mają charakter wyłącznie ceremonialny. Na marginesie można dodać, że ustawa zasadnicza stwierdza, że posłowie i senatorowie składają ślubowanie. Prawo nie zawiera jednak żadnych wskazówek, które pozwoliłyby na wyraźne odróżnienie obu form przyrzeczenia. W języku potocznym uznaje się je za synonimy (więcej na ten temat, zob. A. Mezglewski, Przysięga, ślubowanie oraz przyrzeczenie w prawie polskim, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2011, t. 3, s. 5-22). Czytaj dalej

Zaszufladkowano do kategorii CEREMONIAŁ / ORDERY | Dodaj komentarz

KONSTYTUTY POLECAJĄ: MONARCHICZNY PRZEGLĄD KONSTYTUCYJNY (2)

Najnowszy odcinek przeglądu konstytucyjnych artykułów naukowych poświęconych szerokiej tematyce współczesnych ustrojów monarchicznych poświęcam tekstom, które ukazały się w 2024 r. (dotarłem do 2 takich tekstów) oraz pierwsza część omówienia tekstów z 2023 r. (jest ich o wiele więcej, dlatego postanowiłem podzielić omówienie na dwie części). Dzisiejszy odcinek omawia artykuły, który w bardziej ogólny sposób odnoszą się rzeczywistej roli i znaczenia współczesnych monarchii. Poznamy opinie badaczy z różnych obszarów naukowych – od nauk prawnych, przez nauki polityczne, po socjologię.

Na początek bardzo ciekawy tekst Milesa Taylora, zatytułowany „Intelligible Government”: Rethinking the Meaning of Monarchy in the Age of King Charles III”, opublikowany w 2024 r. w „HISTORY OF EUROPEAN IDEAS” przedstawia interdyscyplinarną analizę brytyjskiej monarchii na tle współczesnych struktur politycznych i konstytucyjnych. Autor bada historyczne i symboliczne znaczenie Korony i krytykuje dominujące w literaturze podejście historiograficzne, które – jego zdaniem – często zniekształca rzeczywistość, nadmiernie koncentrując się na aspekcie symbolicznym monarchii, a pomijając jej realne funkcje polityczne. Jego główną tezą jest stwierdzenie, że współczesna nauka zbyt często postrzega monarchię jako spektakl, zaniedbując jej konstytucyjną rolę w brytyjskim systemie politycznym. M. Taylor podważa powszechne przekonanie, że monarchia to jedynie relikt przeszłości bez rzeczywistego znaczenia politycznego. Autor  wykorzystuje zarówno źródła pierwotne (dokumenty archiwalne, teksty historyczne, przemówienia), jak i wtórne z zakresu nauk prawnych, nauk politycznych, socjologii i antropologii. Analizuje krytycznie sposób przedstawiania monarchii w mediach i kulturze popularnej.

Autor porusza trzy główne zagadnienia. Czytaj dalej

Zaszufladkowano do kategorii MONARCHICZNY PRZEGLĄD KONSTYTUCYJNY | Otagowano , , , , , , , , , | Dodaj komentarz