CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 1 minut(y) / READING TIME: 1 minutes
Chociaż nowa ustawa o obywatelstwie polskim z 2 kwietnia 2009 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 161), o której perypetiach w Trybunale Konstytucyjnym już pisałem, wejdzie w życie dopiero 15 sierpnia, część jej przepisów obowiązuje już od 15 maja. Szersze omówienie nowej ustawy opublikuję w sierpniu, a dzisiaj słów kilka o przepisach, które obowiązują od kilku dni (art. 38-45 oraz 65). Dotyczą one przywracania obywatelstwa polskiego utraconego przed 1 stycznia 1999 r. Formalnie, decyzję będzie podejmował minister właściwy do spraw wewnętrznych na wniosek zainteresowanej osoby. Możliwość odzyskania obywatelstwa polskiego będzie niemożliwa w przypadku osób, które w czasie II wojny światowej dobrowolnie wstąpiły na służbę Państw Osi lub ich sojuszników, a także które nie tylko w czasie wojny działały na szkodę Polski, a zwłaszcza jej niepodległości i suwerenności lub uczestniczyły w łamaniu praw człowieka. Nie przywrócenie obywatelstwa polskiego nie będzie mógł liczyć cudzoziemiec, jeżeli stanowi to zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Artykuły zawarte w rozdziale 5 ustawy (art. 38-45) precyzują proceduralne zasady przywracania obywatelstwa polskiego.
Jak poinformowała Rzeczpospolita, powołując się na dane z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zainteresowanie ustawą jest duże. Departament Obywatelstwa i Repatriacji udziela codziennie kilkudziesięciu odpowiedzi na pytania dotyczące możliwości przywrócenia obywatelstwa. 15 maja, w pierwszym dniu obowiązywania wymienionych przepisów, złożono 5 wniosków o przywrócenie obywatelstwa polskiego – 1 w Bernie (Szwajcaria) i 4 w Kolonii (RFN).
Na uwagę zasługuje art 65, który zawiera przepisy derogujące uchwały Rady Ministrów z lat 1946-1949 o pozbawieniu obywatelstwa polskiego określonych w nich osób. Ówczesne decyzje władz komunistycznych pozbawiły obywatelstwa m.in. wybitnych dowódców i Polaków, bohaterów wojennych, kawalerów Orderu Virtuti Militari: gen. Władysława Andersa, gen. Stanisława Maczka, gen. Antoniego Chruściela, gen. Stanisława Kopańskiego, czy gen. Stanisława Gano. Uchwały z 1946 r., przyjęte na polecenie Bolesława Bieruta, pozbawiały obywatelstwa ogółem 76 oficerów, którzy wstąpili do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia – formacji Armii Brytyjskiej utworzonej w celu przysposobienia prawie 250 tys. zdemobilizowanych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie do życia cywilnego.
W 1947 r. obywatelstwo odebrano Stanisławowi Mikołajczykowi, a w 1949 r. trzem działaczom opozycyjnym w tworzących się władzach Polski pojałtańskiej. Wszyscy, zagrożeni aresztowaniem przez Urząd Bezpieczeństwa, ratowali się ucieczką z kraju i zmarli na emigracji.
[Ustawa z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161)]
