Kanada: przed sądem w nikabie, czyli kolizja praw człowieka

CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 1 minut(y) / READING TIME: 1 minutes

20 grudnia kanadyjski Sąd Najwyższy wydał oczekiwaną od dłuższego czasu opinię w sprawie o sygn. R. v. N.S., 2012 SCC 72. Stan faktyczny kształtuje się następująco: przed sądem karnym toczyła się sprawa przeciwko mężczyznom oskarżonym o molestowanie seksualne kobiet. Jeden ze świadków oskarżenia – N. S. – muzułmanka, wystąpiła w nikabie, chuście zakrywającej nieomal całą twarz. Obrońcy zażądali, aby świadek zdjął nikab. Sędzia rozpoczął od ustalenia, czy N.S. kiedykolwiek zdjęła chustę w miejscu publicznym. Okazało się, że tak – wykonując zdjęcie do prawa jazdy (u fotografa kobiety). N.S. zdarzało się także odsłaniać twarz na żądanie służb strzegących porządku i bezpieczeństwa. Sędzia uznał, że wiara N.S. nie jest „aż tak silna” i nakazał zdjęcie nikabu.
Sąd Najwyższy analizując stan faktyczny i prawny doszedł do wniosku, że może zachodzić konflikt praw człowieka – wolności religijnej oraz prawa do sprawiedliwego i rzetelnego procesu. Analizując zdarzenie oddalił skargę N.S., ale jednocześnie zastrzegł, że nie istnieje jedna reguła, która w każdej sytuacji nakazywałaby lub zakazywała żądać zdjęcia nikabu. Sąd Najwyższy stwierdził, że decyzja sędziego w podobnych sprawach powinna być zawsze oparta na szczegółowej analizie konkretnego przypadku i wymaga wzięcia pod uwagę następujących kwestii:
a) czy nakazanie  zdjęcia nikabu może stanowić naruszenie wolności religii
b) czy pozwolenie na pozostawienie nikabu naruszy prawo do rzetelnego i sprawiedliwego procesu; Sąd dodał, że jeżeli sprawa nie wymaga identyfikacji świadka czy badania jego wiarygodności – pozostawienie nikabu jest dopuszczalne, bowiem nie będzie oznaczać naruszenia gwarancji procesowych
c) jeżeli wchodzi w rachubę zastosowanie obu praw, sędzia powinien odnaleźć rozwiązanie, które pozwoli uniknąć konfliktu między nimi.
W zdaniach odrębnych pojawiła się sugestia, że Sąd niesłusznie uniknął sformułowania jednoznacznej odpowiedzi i ustanowienia jednoznacznej reguły. Zdaniem sędzi R. Abelli powinno się zezwolić na składanie zeznań w nikabie, jako wyjątku od zasady; taki sam wyjątek obejmuje składanie zeznań przez osoby niewidome, głuchonieme, nie znające języka angielskiego, czy dzieci. Przedmiot postępowania (przestępstwa seksualne), a także fakt, że oskarżeni należą do rodziny świadka dodatkowo uzasadniają, zdaniem sędzi, słuszność domagania się, aby zezwolono jej na zachowanie okrycia twarzy. Zeznania świadka nadal mogą podlegać weryfikacji w oparciu o brzmienie głosu, sposób mówienia, ogólne zachowanie, a przede wszystkim – treść wypowiedzi.
Ta ciekawa kwestia była już przedmiotem analiz doktryny i orzeczeń sądów w kilku państwach Europy (zazwyczaj nakazujących zdjęcie chusty). Orzeczenie kanadyjskiego Sądu Najwyższego to ciekawy głos w dyskusji na temat kolizji praw człowieka.

TUTAJ: pełna treść orzeczenia
Źródło informacji: Constitutional Law Prof Blog