Ślub siostrzeńca księcia Monako zmienia kolejność sukcesji tronu, czyli dzieci monegaskiej monarchii

CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 2 minut(y) / READING TIME: 2 minutes

Media poinformowały, że 31 sierpnia Andrea Casiraghi wziął ślub z Tatianą Santo Domingo Rechulski. Tylko pozornie ta wiadomość nie ma nic wspólnego z ustrojem państwa. Ma ona istotne, konstytucyjne znaczenie. Przynajmniej dla Monako – państwa, w którym linia sukcesji tronu ulega stałym zmianom za sprawą wyjątkowego temperamentu członków rodziny panującej.
Księstwo Monako to jeden z dwóch krajów europejskich gdzie obowiązuje semi-salicka sukcesja tronu. Oznacza to, że mężczyźni utracili wyłączne prawo do tronu (typowe dla lex salica), ale zachowali pierwszeństwo przed kobietami bez względu na wiek. Syn będzie więc zawsze pierwszy w linii sukcesyjnej nawet jeśli córka (jego siostra) jest starsza (urodziła się wcześniej). Podstawowym warunkiem jest jednak pochodzenie legalne, czyli ze związku małżeńskiego rodziców. Ponadto, małżeństwo takie musi być zawarte za zgodą panującego księcia, jak stanowią przepisy domu panującego. W przeciwnym wypadku zawierający je członek rodziny panującej oraz jego potomstwo tracą prawa do tronu. Wyjątkowo, jeśli małżeństwo ustanie zanim narodzą się dzieci, członek rodziny panującej, który je zawarł bez zgody księcia, odzyska prawa do tronu. Nieślubne pochodzenie można sanować tylko w drodze późniejszego małżeństwa rodziców (jest to zasada prawa rzymskiego, którą przejęło większość systemów prawa cywilnego w Europie).
Do 2002 r. kiedy doszło do rewizji traktatu z Francją i zmiany konstytucji, istniała w Księstwie jeszcze jedna możliwość legitymizowania dzieci nieślubnych. Prawo dopuszczało adopcję następcy tronu i w ten sposób włączenie do rodziny panującej potomka nieślubnego. Tak stało się w przypadku babki obecnego księcia Alberta II. Była ona nieślubną córką księcia Ludwika II. Ten, w braku męskich potomków, w 1911 r. adoptował własną córkę legitymując w ten sposób jej pochodzenie i umożliwiając objęcie tronu. Kiedy w 1944 r. Charlotte, która miała już wówczas córkę, urodziła syna – Rainera – zrzekła się na jego rzecz swoich praw do tronu. W 1949 r. książę objął tron po dziadku (ku oburzeniu starszej siostry Antoinette) jako Rainer III.
Związki pozamałżeńskie zdarzają się w Monako wyjątkowo często. Młodsza siostra księcia Alberta, Stephanie – enfant terrible monegaskiej rodziny panującej – również wyszła za mąż za ojca dwójki swoich dzieci kilka lat po ich narodzinach. Dzięki temu dołączyli do grona następców tronu. Ojciec trzeciego dziecka księżniczki pozostaje nieznany, a więc pochodząca z tego związku najmłodsza córka nie ma praw do tronu.
Obecny książę Monako Albert II i jego żona, księżna Charlene nie mają dzieci (książę ma, ale pozamałżeńskie). Jego bezpośrednim następcą będzie starsza siostra, księżniczka Karolina, księżna Hanoweru. Po niej tron obejmie jej syn, Andrea Casiraghi. Andrea ożenił się przed trzema dniami z panną Tatianą. Jeszcze w marcu tego roku parze urodziło się dziecko – syn Sacha. Do momentu ślubu rodziców był on dzieckiem nieślubnym, pozbawionym praw do tronu Monako. Trzecim z kolei w porządku sukcesji był dotąd Pierre Casiraghi, brat Andrei. Wraz z zawarciem małżeństwa rodziców (dokładnie – jego uprawomocnieniem się), Sacha stał się następcą tronu Monako – w kolejności po babce i ojcu. Jest więc obecnie III z kolei (jeśli panującemu księciu nie urodzi się dziecko). Małżeństwo zostało zawarte za zgodą księcia Alberta.
Ocena możliwości wtórnej legitymizacji potomstwa nieślubnego nie jest jednoznaczna. Moraliści twierdzą, że tworzy stan swoistej bezkarności (sytuację można post factum sanować) i przytaczają na potwierdzenie ilość przypadków tego typu w samej rodzinie Grimaldich. Należy jednak pamiętać, że konsekwencje nieślubnego pochodzenia ponoszą tylko dzieci, bowiem fakt posiadania nieślubnego potomstwa nie odbiera praw do tronu. Wydaje się, że to przesądza o pozytywnej ocenie tej klauzuli jako stawiającej na pierwszym miejscu dobro dziecka i instytucję małżeństwa. Warto dodać, że klauzula taka nie obowiązuje we wszystkich monarchiach (nie ma zastosowania w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej).