CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 1 minut(y) / READING TIME: 1 minutes
Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej uznał za niekonstytucyjny przepis federalnej ustawy o wyborach powszechnych przewidujący odebranie mandatu deputowanemu do parlamentu regionalnego, który wybrany z listy partii politycznej opuścił jej szeregi w trakcie trwania kadencji. Taki los spotkał Tamarę Romanową, deputowaną do parlamentu Republiki Czuwaskiej w europejskiej części Federacji Rosyjskiej. Pani Romanowa odwołała się od decyzji parlamentu do sądów w Czuwaszji, a także do Federalnego Sądu Najwyższego. Argumentowała, że jako deputowana reprezentuje cały naród, a nie tylko własną partię, a wyborcy udzielili poparcia nie tylko partii, którą reprezentowała i jej ideologii, ale także jej samej jako osobie. Dopiero skarga konstytucyjna do federalnego Sądu Konstytucyjnego przyniosła Tamarze Romanowej zwycięstwo i uznanie przepisu za niekonstytucyjny jako naruszający zasadę mandatu wolnego. Sąd zastrzegł jednak, że o ile instytucja mandatu wolnego umożliwia odejście z partii, z której listy deputowany został wybrany do parlamentu, o tyle nie wolno mu do końca kadencji przystąpić do innej partii. Wyrok Sądu Konstytucyjnego nie oznacza automatycznego przywrócenia Tamarze Romanowej mandatu, ma ona jednak prawo do wznowienia postępowania.
Przy tej okazji warto przypomnieć instytucję tzw. „klauzuli czechosłowackiej„, która nawiązuje do regulacji obowiązujących w okresie międzywojennym w Czechosłowacji. Tamtejszy Trybunał Wyborczy orzekał o utracie mandatu deputowanego, kiedy ten ?z niskich lub niehonorowych powodów? rezygnował z członkostwa partii z której listy kandydował i został wybrany. Trybunał orzekał na wniosek przewodniczącego danej izby lub zainteresowanej partii. Rozwiązanie to uznawano za, z jednej strony – konsekwencję zasady proporcjonalności wyborów, z drugiej – zabezpieczenie przed rozdrobnieniem sceny politycznej i zapewnienie partiom stałego składu klubowego w parlamencie.
Współcześnie, podobne rozwiązanie obowiązuje w Portugalii, której Konstytucja w art 160 ust. 1 pkt c) przewiduje utratę mandatu deputowanego, który wstąpił do innej partii niż ta, z list której był wybrany.
[źródła: Obserwator Konstytucyjny, Konstytucja Republiki Portugalskiej z 2 kwietnia 1976 r., J. Szymanek, Mandat parlamentarny (reinterpretacja ujęć klasycznych), „Przegląd Sejmowy” nr 5(100)/2010, M. Granat, K. Walczuk, Republika Słowacka: Rezygnacja posła z mandatu na podstawie dymisji in blanco, „Przegląd Sejmowy” nr 2(73)/2006.]
