Maj miesiącem wizyt książęcych w Polsce

CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 4 minut(y) / READING TIME: 4 minutes

W pierwszej połowie maja Polskę odwiedziły pary książęce z dwóch europejskich monarchii — Wielkiego Księstwa Luksemburga i Królestwa Danii. Obie wizyty zostały prawie niezauważone. W mediach pojawiły się tylko krótkie, agencyjne notki. Tymczasem zarówno goście, jak i państwa, które reprezentowali zasługują na uwagę, także amatorów prawa konstytucyjnego.
Polacy są, jak wiadomo, narodem gościnnym, ale przywitanie jakie duńskiemu księciu Fryderykowi i księżnej Marii Elżbiecie zgotowali mieszkańcy Szczecina było nawet jak na polskie standardy wyjątkowe. Czyżby Szczecin był bastionem monarchizmu ?

Luksemburska para wielkoksiążęca odwiedziła Polskę w dniach 6-9 maja. Wizyta miała najwyższą rangę „wizyty państwowej” zastrzeżoną dla oficjalnych odwiedzin głowy państwa. W jej trakcie, książę spotkał się m.in. z Prezydentem RP, Premierem oraz z Marszałek Sejmu. W programie znalazły się typowe dla tego typu wizyty elementy, jak złożenie kwiatów na Grobie Nieznanego Żołnierza, uroczysta kolacja połączona z programem artystycznym, czy  wymiana orderów i odznaczeń. Radiowa „Trójka” uczciła wizytę księcia koncertem poświęconym słynnemu Radio Luksemburg, które w szarych czasach PRL-u było dla wielu Polaków muzycznym oknem na świat. Druga, mniej oficjalna część wizyty miała miejsce w Krakowie.
Wielkie Księstwo Luksemburga obchodzi w tym roku 175-lecie uzyskania niepodległości (na mocy Traktatu Londyńskiego z 1839 r.). W rzeczywistości odrębne Księstwo, w unii personalnej z Holandią, powstało na mocy Traktatu Wiedeńskiego z 1815 r. W 1839 r. księstwo utraciło część terytorium, które dołączono do nowopowstałego niedawno Królestwa Belgii. Pełną niepodległość Księstwo uzyskało  w 1867 r., a unię personalną z Holandią zerwano w 1890 r.
Obecny władca Luksemburga to „z Bożej łaski” Henryk Albert Gabriel Felix Maria Wilhelm wielki Książę Luksemburga (ur. 1955). Wywodzi się z parmeńskiej linii rodu Burbonów niegdyś panującego we Francji, a dzisiaj także w Hiszpanii. Linia parmeńska jest młodszą, włoską linią Burbonów (Karol de Bourbon, młodszy syn króla Hiszpanii i późniejszy król Karol III, odziedziczył księstwo Parmy po swojej matce, ostatniej członkini rodu Farnese; po krótkiej przerwie w postaci rządów Habsburgów, księstwo wróciło do Bourbonów; objął je Filip, brat Karola).
Chociaż tron Wielkiego Księstwa Luksemburga należał tradycyjnie do rodziny Nassau, to ponieważ był dziedziczny w oparciu o zasadę semi-salicką (umożliwiającą odziedziczenie tronu przez córkę monarchy, w braku synów),  odziedziczyła go w 1919 r. księżniczka Szarlotta von Nassau. Za sprawą jej późniejszego małżeństwa z księciem Feliksem de Bourbon de Parma, tron luksemburski przeszedł później na Burbonów (od 2011 r. w Luksemburgu obowiązuje primogenitura absolutna – a więc nie ma znaczenia płeć następcy tronu, obowiązuje wyłącznie starszeństwo). Pierwszym luksemburskim monarchą z rodu Bourbonów był Jan, syn Szarlotty i ojciec Henryka, który abdykował na rzecz swojego syna w 2000 r.
Wielka Księżna Luksemburga, Maria Teresa (de domo Mestre) jest z urodzenia Kubanką. Jest pierwszą w historii małżonką monarchy luksemburskiego nie wywodzącą się z rodziny szlacheckiej. Para poznała się w czasie studiów na Uniwersytecie Genewie. Oboje ukończyli politologię.
Wielki Książę Luksemburga jest monarchą ograniczonym w kompetencjach. Doświadczył tego boleśnie sam wlk. ks. Henryk, którego parlament pozbawił w 2009 r. prawa do sankcjonowania ustaw, ostatniego stricte monarchicznego uprawnienia. Stało się to kiedy monarcha, praktykujący katolik, odmówił zgody na przyjęcie ustawy umożliwiającej przeprowadzanie eutanazji. Parlament zawiesił wówczas prace nad ustawą, aby dokonać zmiany konstytucji odbierającej monarsze prawo sankcji. Odtąd książę ma obowiązek promulgacji ustaw uchwalanych przez parlament i nie może się im sprzeciwić. Musiał także podpisać ustawę dotyczącą eutanazji. Deklaracja księcia o jego poparciu dla projektu Konstytucji dla Europy i chęci potwierdzenia go w zbliżającym się referendum spotkała się z reakcją rządu, który przypomniał, że apolityczny z natury książę nie może brać udziału w głosowaniu.
Monarcha luksemburski jest m.in. głównodowodzącym armią, w randze generała. Ma prawo wydawania dekretów z mocą ustawy (w sytuacji zagrożenia państwa), powołuje i odwołuje premiera, może rozwiązać parlament. Ze swoich uprawnień może korzystać w ograniczonym zakresie. Zgodnie z konstytucją suwerenem w państwie jest naród, a nie jak dawniej – monarcha. Książę zachował część uprawnień z zakresu polityki zagranicznej. Jego rola jest jednak znacznie ograniczona, nawet w porównaniu z innymi monarchami europejskimi.

Wizyta duńskiego Następcy Tronu wraz z małżonką miała miejsce w dniach 12-14 maja. Książę Fryderyk jest najstarszym synem panującej Królowej Danii Małgorzaty II. Mniej oficjalna ze względu na rangę gościa wizyta również obfitowała w atrakcje i spotkania. Także Dania obchodzi w tym roku rocznicę – skromniejszą i bardziej prywatną niż Luksemburg. Para książęca obchodzi 10. rocznicę małżeństwa. Nie umknęło to uwadze polskich gospodarzy. Wielki tort podobny do weselnego, który przygotowały władze samorządowe Szczecina był miłym gestem, docenionym przez książęcą parę. Duńskich gości podejmowała para prezydencka. W programie znalazły się typowe elementy – spotkania z najwyższymi przedstawicielami władz RP, uroczysta kolacja i program artystyczny, wizyta w Muzeum Powstania Warszawskiego.
Fryderyk (ur. 1968 r.) jako najstarszy syn monarchy, zgodnie z duńską tradycją nosi imię nawiązujące do słynnych przodków — Fryderyka lub Krystiana. Tytuł księcia korony uzyskał w 1972 r. kiedy jego matka zasiadła na duńskim tronie. Po osiągnięciu 18 roku życia, zgodnie z konstytucją, został następcą tronu. Fryderyk ukończył politologię na Uniwersytecie w Aarhus (studiował także przez rok na Harwardzie). Przez rok pełnił funkcję pierwszego sekretarza ambasady Danii w Paryżu. Przez wiele lat (1986-2010) związany był z wojskiem. Ukończył m.in. szkolenie wojskowe w marynarce wojennej i elitarnej, duńskiej piechocie morskiej. Książę włada biegle językiem duńskim, francuskim, niemieckim i angielskim.
Księżna Maria Elżbieta (de domo Donaldson) jest Australijką. Para poznała się w czasie Olimpiady w Sydney w 2000 r. Zgodę na ślub następcy tronu musiała wyrazić królowa, co stało się w 2003 r. Maria Elżbieta musiała zmienić wyznanie z prezbiteriańskiego na luterańskie, zgodnie z wymogami konstytucyjnymi dotyczącymi wyznana następcy tronu i jego małżonki. Księżna oraz jej ojciec John Donaldson (nie należący do szlachty) otrzymali od królowej osobisty herb oraz zostali przyjęci do najwyższych duńskich Orderów – Maria do Orderu Słonia, John – do Orderu Dannebroga. Ponadto, królowa nadała parze książęcej tytuł hrabiostwa de Montpezat (należący do ojca Fryderyka, księcia-męża królowej).
Konstytucja nie przewiduje żadnych szczególnych uprawnień ani obowiązków księcia-następcy tronu, poza jednym – prawem zasiadania w Radzie Państwa, najwyższym organie władzy wykonawczej, do którego należą wszyscy ministrowie z premierem, a którym kieruje monarcha. Fryderyk od najmłodszych lat jest przygotowywany do roli monarchy. Wizyta w Polsce jest elementem zdobywania umiejętności i doświadczenia potrzebnych dobremu monarsze. Para książęca ma czworo dzieci – dwoje synów i dwie córki. Najstarszym dzieckiem jest książę Krystian. Wiele wskazuje więc na to, że po królowej Małgorzacie II, na tronie Danii zasiądzie kolejno dwóch królów-mężczyzn.

materiał ze strony: http://www.billedbladet.dk