CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 3 minut(y) / READING TIME: 3 minutes
W minioną niedzielę, w dwóch sąsiadujących z Polską państwach odbyły się wybory parlamentarne.
Wybory do ukraińskiej Rady Najwyższej (???????? ???? ???????) przeprowadzono w oparciu o nową ordynację wyborczą z 2011 r. Zgodnie z jej postanowieniami, zwyczajne wybory odbywają się w ostatnią niedzielę października w piątym roku kadencji Rady Najwyższej. 450 deputowanych wybierano w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym. Mandaty rozdzielono po połowie – w systemie proporcjonalnym (głosowanie w okręgach wielomandatowych, na listy partyjne) i w systemie większościowym (okręgi jednomandatowe). Każdy wyborca dysponuje głosem, który oddaje osobiście. Przepisy ukraińskie nie przewidują głosowania przez pełnomocnika lub korespondencyjnie. Można natomiast tworzyć specjalne obwody do głosowania — na ukraińskich statkach morskich, w zakładach karnych, szpitalach, ukraińskich placówkach dyplomatycznych i w stacjach polarnych. Wyborców niepełnosprawnych, którzy nie mogą o własnych siłach przybyć do lokalu wyborczego, odwiedzi na ich wniosek delegacja komisji wyborczej i przyjmie ich głos.
Procedura zgłaszania kandydatów w wyborach jest obostrzona wieloma wymogami. Wśród przykładowych obowiązków można wymienić szczegółową lustrację finansową kandydatów (ujawnienie dochodów i zobowiązań finansowych kandydata w minionym roku) oraz kaucję wpłacaną przez partię zgłaszającą kandydata. Kaucja w wypadku listy kandydatów sięga aż dwutysięcznej wielokrotności minimalnej pensji. Przepada jeśli partia nie uzyska ani jednego mandatu w danym okręgu.
Głosowanie odbywa się w godzinach 8-20 czasu lokalnego. Każdy wyborca posiada dwa głosy – po jednym, który oddaje w głosowaniu na kandydata (okręg jednomandatowy) i partyjną listę kandydatów (okręg wielomandatowy). Obie karty są w innym kolorze. Osobom niedowidzącym i niewidomym zapewniono możliwość głosowania na specjalnych kartach wydrukowanych w alfabecie Braille’a.
Za wybranego w okręgu 1-mandatowym uznaje się kandydata, który uzyskał najwięcej głosów (większość zwykła). W okręgu wielomandatowym obowiązuje system proporcjonalny (Hare’a-Niemeyera i największej reszty). Próg wyborczy wynosi 5%. W przypadku uzyskania przez tego samego kandydata prawa do mandatu z listy partyjnej i w okręgu 1-mandatowym, stwierdza się jego zwycięstwo w okręgu 1-mandatowym, a z listy partyjnej mandat otrzymuje kolejna osoba z największą ilością głosów.
Wśród ciekawostek warto wymienić nakaz, aby urna wyborcza była przeźroczysta. Regulacja określająca zasady ciszy wyborczej (która rozpoczyna się dobę przed dniem wyborów) nakazuje, aby wszystkie materiały wyborcze (plakaty) umieszczone w przestrzeni publicznej zostały usunięte przed rozpoczęciem ciszy.
Zgodnie ze wstępnymi (nieoficjalnymi) wynikami, frekwencja wyniosła ok. 57%. Zwycięzcą została prezydencka „Partia Regionów”, która uzyskała 175 mandatów (o 20 mniej niż w poprzedniej kadencji i o 51 za mało, aby uzyskać większość w 450 osobowym parlamencie).
Niedzielne wybory parlamentarne na Litwie stanowiły drugą turę głosowania (pierwsza odbyła się dwa tygodnie wcześniej). Ordynacja litewska przewiduje oryginalny sposób wyłaniania składu parlamentu (Seimas). Jednocześnie można dostrzec wiele podobieństw do rozwiązań ukraińskich – jak kaucja wyborcza, brak możliwości głosowania przez pełnomocnika, głosowanie w miejscu zamieszkania przez osoby w podeszłym wieku lub niepełnosprawne, czy podział mandatów w systemie mieszanym – 70 w wyborach większościowych i 71 w proporcjonalnych. Ustawa dopuszcza głosowanie korespondencyjne, a wśród miejsc, gdzie można zorganizować obwody specjalne (m.in. w szpitalach, czy placówkach dyplomatycznych zagranicą) wymienia jednostki wojskowe.
Oryginalność litewskiej ordynacji przejawia się przede wszystkim w sposobie ustalania wyników wyborów, w tym ich zwycięzców. Rozstrzygnięcie wyborów w okręgu jednomandatowym wymaga przede wszystkim frekwencji wyborców przekraczającej 40% uprawnionych do głosowania. Zwycięzca musi uzyskać ponad połowę oddanych głosów. Jeżeli frekwencja jest niższa, uzyskanie mandatu jest możliwe jeśli zwycięzca wyborów uzyskał poparcie nie mniej niż 1/5 wszystkich uprawnionych do głosowania w okręgu. Jeśli w okręgu 1-mandatowym było więcej niż dwóch kandydatów i żaden z nich nie zdobył mandatu, po dwóch tygodniach organizuje się drugą turę wyborów, w których startują dwaj kandydaci, którzy uzyskali najlepsze wyniki. Zwycięzcę wyłania się w systemie większości zwykłej, bez względu na frekwencję.
Również w okręgach wielomandatowych wymaga się określonej frekwencji wyborczej, wynoszącej 25 % uprawnionych do głosowania. Próg wyborczy wynosi 5% dla listy partyjnej i 7 % dla koalicyjnej. Jednocześnie przepisy wymagają, aby nie mniej niż 60% wyborców uzyskało swoich przedstawicieli w parlamencie. W tym celu odpowiednio rozdziela się mandaty. Dla ustalenia wyników stosuje się, podobnie jak na Ukrainie, system Hare’a-Niemeyera i system największej reszty. W podziale mandatów nie są brani pod uwagę kandydaci, którzy uzyskali mandat w okręgu jednomandatowym. O otrzymaniu mandatu w ramach listy wyborczej decyduje ilość uzyskanych przez kandydata głosów, a nie kolejne miejsce na liście.
Jak wynika z ogłoszonych wyników w pierwszej turze, w okręgach 1-mandatowych, udało się rozdysponować zaledwie 3 z 70 mandatów. Mandat w 1 okręgu wyborczym pozostał nieobsadzony z powodu unieważnienia wyników przez Centralną Komisję Wyborczą. Powoduje to, że odbędą się wybory uzupełniające.
Zwycięzcą wyborów jest Litewska Partia Socjaldemokratyczna, która zdobyła 38 ze 141 mandatów. Na drugim miejscu uplasowała się główna partia dotychczasowej koalicji rządowej – prawicowy Związek Ojczyzny (33 mandaty). Trzeci wynik należy do Partii Pracy (19 mandatów). Bardzo dobry rezultat osiągnęła Akcja Wyborcza Polaków na Litwie, która zwiększyła prawie dwukrotnie swój stan posiadania – z 3 do 8 mandatów.
Ten wpis został opublikowany w kategorii
AKTUALNOŚCI USTROJOWE. Dodaj zakładkę do
bezpośredniego odnośnika.
