Portoryko: 51 stan USA

CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 1 minut(y) / READING TIME: 1 minutes

W cieniu wyborów prezydenckich i parlamentarnych w USA doszło do wyjątkowego wydarzenia. Mieszkańcy wyspy Portoryko opowiedzieli się za przyłączeniem do USA jako 51 stan.
W 1898 r. na mocy porozumienia pokojowego hiszpańska kolonia Puerto Rico stała się posiadłością USA. Kongres Stanów Zjednoczonych ustanowił na wyspie system rządów.
W 1952 doszło do uchwalenia (w drodze referendum oraz zatwierdzenia przez Kongres i Prezydenta USA) konstytucji dla Portoryko, która stanowi, że „Commonwealth of Puerto Rico jest organizmem politycznym utworzonym mocą umowy między mieszkańcami Puerto Rico i USA, posiadającym niezależną i najwyższą władzę w swoich sprawach lokalnych, ale związanym z USA i dlatego będącym częścią ich systemu politycznego w sposób pozostający w zgodzie ze strukturą federalną USA.”
Status ustrojowy Portoryko jest unikalny. Głową państwa jest Prezydent USA, szefem rządu – gubernator Portoryko pochodzący z wyborów, parlament jest dwuizbowy. Najwyższą władzą pozostaje Kongres USA. Portorykańczycy są od 1917 r. obywatelami USA, ale nie mają praw wyborczych do Kongresu USA. W Izbie Reprezentantów zasiada „Resident Commissioner” – przedstawiciel Portoryko, wybierany przez mieszkańców wyspy w wyborach powszechnych. Jest jedynym członkiem Kongresu, którego kadencja wynosi 4 lata. Może zasiadać w komisjach, ale nie posiada prawa głosu w ostatecznych głosowaniach na forum plenarnym izby.
W 1979 r. Kongres uchwalił prawo do samostanowienia o swojej przyszłości przez mieszkańców Portoryko. Pomimo propozycji statusu stanu ? trzykrotnie (1981, 1993, 1998) mieszkańcy odrzucili ją w referendum. We wtorek odbyło się czwarte z kolei głosowanie.  Portorykańczycy odpowiadali na dwa pytania: czy chcą utrzymać dotychczasowy status wyspy, a jeśli nie –  czy są za przekształceniem Portoryka w kolejny stan USA, za pełną niepodległością, czy pozostanie terytorium stowarzyszonym w USA z większą niż dotąd dozą autonomii. W głosowaniu 53,9% uczestników opowiedziało się za zmianą statusu państwa i wybrało przekształcenie w stan (61,15%). Frekwencja po przeliczeniu wyników z 95% komisji wyniosła ponad 77%.
Następny krok należy do Kongresu USA, który musi przegłosować stosowną ustawę dotyczącą przyłączenia Portoryko do Unii. Projekt wniesie zapewne portorykański członek Izby. Prezydent Barack Obama zadeklarował swoje poparcie dla tego projektu. Opinie wśród kongresmanów są jednak podzielone. Warto przyglądać się temu historycznemu procesowi.