CZAS PRZECZYTANIA TEKSTU: 2 minut(y) / READING TIME: 2 minutes
Oficjalnie zaprezentowano herb nowego papieża, Franciszka. Heraldyka kościelna jest jedną z najstarszych gałęzi heraldyki. Niestety, podobnie jak na przełomie XVIII i XIX w. przechodzi ona wyraźny kryzys. Dowodzi tego bardzo skromny i krytykowany przez heraldyków wizerunek herbu papieża Franciszka. Poniżej przedstawiam trzy wizerunki herbu papieskiego. Po lewej – wersja oficjalna, w środku – wyobrażenie autorstwa rosyjskiego artysty heraldyka Michaela Y. Medvedeva (projekt jeszcze sprzed ogłoszenia wersji oficjalnej), po prawej – wersja bliższa heraldyce włoskiej (charakterystyczna tarcza w kształcie elementu końskiej zbroi – testa di cavallo).
Papież zachował herb, którego używał jako arcybiskup Buenos Aires (z minimalną zmianą kolorystyczną – srebrne elementy godła zmieniono na złote). Znaczenie: gwiazda symbolizuje Maryję, kiść winogron – św. Józefa, nad nimi emblemat zakonu jezuitów. Liczba trzech elementów godła symbolizuje Świętą Rodzinę – Jezusa, Maryję i Józefa. Motto „Miserando atque eligendo” zaczerpnięte z homilii św. Bedy Czcigodnego o powołaniu celnika Mateusza można przetłumaczyć jako: „litując się i wybierając” (przez ulitowanie się i wybranie). Cztery pasy na infule biskupiej papieża symbolizują kolejno: porządek, prawo i magisterium, a łączący je pas pionowy oznacza, że te trzy cechy łączą się w osobie papieża.
Herby papieskie stanowią jednocześnie, jak przystało na monarchię – herb państwa, przy czym papieże szlacheckiego pochodzenia stosowali zazwyczaj własne herby rodowe. Papieże nieszlacheckiego pochodzenia, a ci ostatnio przeważają (pierwszym był Pius X – 1903-1914 – syn szwaczki i listonosza) często inspirują się w swoich herbach papieskich elementami dawnych herbów arcybiskupich. Tak było z papieżem Benedyktem XVI, który godła: niedźwiedzia i głowę murzyna zapożyczył z herbu, którego używał jako arcybiskup Monachium i Fryzyngi. Herb papieża Jan Pawła II miał ciekawą symbolikę. Z jednej strony nawiązywał do herbu rodowego biskupa krakowskiego i kardynała z XV w. Zbigniewa Oleśnickiego („Dębno”), z drugiej – miał symbolizować Maryję stojącą pod krzyżem.
Papież Franciszek zrezygnował z paliusza, który dodał do swojego herbu Benedykt XVI (podwieszony pod tarczą). Motto nowego papieża raczej nie zostanie umieszczone jako element herbu, na specjalnej wstędze. Poprzedni papieże nie stosowali tego elementu heraldycznego, chociaż odwoływali się do samego motta (słynne „Totus Tuus” JPII). Po raz drugi w historii tarczę herbową wieńczy infuła biskupia, a nie papieska korona – tiara, której używał jeszcze (co prawda tylko w herbie) Jan Paweł II.
Herb papieża składa się z kilku stałych elementów (chociaż papież, jako władca absolutny może dokonać w tej kwestii dowolnych zmian), na które składają się: tarcza z herbem osobistym papieża oraz symbole władzy świeckiej (tiara) i duchowej (klucze św. Piotra). Do XV w. klucze umieszczano na tarczy, w tzw. głowicy, czyli górnej części tarczy. Od XV w. znalazły się za tarczą. Heraldyka papieska przechodziła swój złoty okres w epoce renesansu. Od XX w. notuje się jej znaczne zubożenie. Pierwsze herby papieskie pojawiły się w XIII w.
Szeroko komentowane użycie w herbie elementu herbu Towarzystwa Jezusowego (słońca na niebieskim polu) nie jest niczym niespotykanym. Franciszek nie jest pierwszym, który użył emblematu zakonnego w swoim herbie jako papież. Uczynili tak poprzednio: Benedykt XIII (herb dominikanów), Klemens XIV (franciszkanów), Pius VII (benedyktynów) i Grzegorz XVI (kamedułów). Dodajmy, że trzy gwoździe w znaku jezuitów widoczne w herbie papieża Franciszka oznaczają: posłuszeństwo, ubóstwo i czystość.
