konstytuty.pl

Media śledzą z uwagą wydarzenia w Grecji, mnożąc opinie i przewidywania na temat przyszłości tego kraju. Zostawiając politologom analizy dotyczące nazwiska przyszłego premiera i szans na utworzenie rządu (o rządzie większościowym nikt już nie mówi), a ekonomistom wizje Grecji bez euro – proponuję krótki przegląd greckiej regulacji konstytucyjnej dotyczącej powoływania rządu. Jest to regulacja oryginalna i godna uwagi.
Konstytucja z 1975 r. była do tej pory trzykrotnie poddawana rewizjom – w 1986, 2001 i 2008 r. Składa się ze 120 artykułów pogrupowanych w 4 części. Każda część jest ponadto podzielona na sekcje, których numeracja rozpoczyna się w od nowa w każdej części. Konstytucję otwiera preambuła, którą warto przytoczyć zarówno ze względu na wyjątkowo lakoniczność, jak i rzadko już spotykaną w Europie treść: „W imię Świętej, Współistotnej i Niepodzielnej Trójcy”.
Zgodnie z art. 37 inicjatywa powoływania rządu należy wyłącznie do Prezydenta, który powołuje premiera, a na jego wniosek członków gabinetu oraz sekretarzy stanu. Konstytucja nakłada na Prezydenta obowiązek powołania na stanowisko premiera szefa partii, która posiada w parlamencie ponad połowę mandatów. Jeśli żadna partia nie posiada takiej przewagi w parlamencie, Prezydent desygnuje na premiera rządu szefa partii posiadającej najwięcej mandatów, w celu ustalenia, czy możliwe jest powołanie przez niego/nią rządu, który otrzyma od parlamentu wotum zaufania. Jeśli takie rozwiązanie nie jest możliwe, Prezydent desygnuje szefa drugiej co do liczebności mandatów partii. W przypadku fiaska, Prezydent może desygnować na premiera szefa trzeciej co do wielkości partii w parlamencie. Powodem fiaska każdej z procedur może być albo odmowa ze strony lidera partii albo bezskuteczny upływ czasu (desygnowany premier ma maksymalnie 3 dni na ustalenie, czy jego misja może zakończyć się sukcesem). Jeśli pomimo 4 prób wciąż nie udało się ustanowić rządu, Prezydent zwołuje zebranie liderów wszystkich stronnictw parlamentarnych, aby upewnić się co do niemożności powołania rządu. Wówczas powołuje rząd koalicyjny złożony z przedstawicieli wszystkich partii parlamentarnych oraz zarządza nowe wybory. Konstytucja przewiduje również ostateczny tryb awaryjny – powołanie rządu tymczasowego cieszącego się możliwie największym poparciem. Misję tę Prezydent powierza prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego (Rady Stanu), lub prezesowi Najwyższego Sądu  Cywilnego i Karnego lub prezesowi Izby Obrachunkowej. Po powołaniu rządu Prezydent rozwiązuje parlament i zarządza nowe wybory. Szczegółowa regulacja konstytucyjna przewiduje również rozwiązania wyjątkowe. Jeśli partia nie ma lidera lub jej przewodniczący nie zdobył mandatu w wyborach, zastępuje go rzecznik prasowy, a jeśli to niemożliwe – osoba wyznaczona przez władze partii. Jeśli okaże się, że dwie partie posiadają taką samą liczbę mandatów, misję tworzenia rządu otrzyma szef partii, która uzyskała więcej głosów w wyborach lub, która jest starsza (powstała wcześniej).
16 maja, po zakończonych niepowodzeniem kolejnych procedurach Prezydent powołał rząd pod przewodnictwem Panagiotisa Pikrammenosa (przewodniczącego Rady Stanu), rozwiązał parlament i zarządził kolejne, przedterminowe wybory parlamentarne na 17 czerwca 2012 r.

Oficjalny tekst Konstytucji Grecji z 1975 r. ze zmianami (strona Parlamentu Grecji, j. angielski)

Dzisiaj odbyły się wybory w kilku miejscach Europy – II tura wyborów prezydenckich we Francji (zwycięstwo kandydata Partii Socjalistycznej François Hollande nad ubiegającym się o reelekcję Nicolasem Sarkozy, 51,63% : 48,37%), I tura wyborów prezydenckich w Serbii, wybory parlamentarne w Armenii, Grecji, Serbii i niemieckim landzie Szlezwiku-Holsztynie. Ponieważ trwa medialny wyścig na komentarze powyborcze, ograniczam się do podania samych faktów, polecając ulubione gazety jako źródło szczegółowych informacji, przypuszczeń, a nierzadko wróżb.
O ile wyniki wyborów nie były dużym zaskoczeniem o tyle ich konsekwencje już odczuwamy. Niewielka przewaga lewicowej „Nowej Demokracji” w Grecji i wejście do parlamentu kilku partii lewicowych, również radykalnych, wróży duże kłopoty z powołaniem większościowego rządu, a nawet szansę na rząd mniejszościowy – pierwszy w greckiej historii. Przegrana CDU w kolejnym niemieckim landzie jeszcze bardziej osłabia pozycję kanclerz A. Merkel i kierowanej przez nią partii. Przyszłość Francji również stoi pod znakiem zapytania. Na razie francuscy komentatorzy zastanawiają się jak protokół dyplomatyczny poradzi sobie z faktem, iż prezydenta-elekta nie łączy z jego partnerką, Valérie Trierweiler, związek małżeński. Sama zainteresowana stwierdziła, że spodziewa się ewentualnych komplikacji jedynie w razie wizyty oficjalnej w Watykanie. Eksperci komentują, że również wizyta pary prezydenckiej w Indiach, Indonezji i Arabii Saudyjskiej będzie z punktu widzenia protokołu dyplomatycznego wyzwaniem.