konstytuty.pl

W dniach 17-19 października gości w Polsce Jego Wysokość Albert II, Suwerenny Książę Monako wraz małżonką, Księżną Charlene. Jest to pierwsza w historii oficjalna wizyta głowy państwa Księstwa Monako w Polsce (pierwotny termin – wiosna 2010 – został odwołany z powodu katastrofy smoleńskiej).
Księstwo Monako jest państwem o bardzo interesującym i unikalnym ustroju. Panujący w Monako ród Grimaldich posiada włoskie korzenie (wywodzi się z Genui). Poza krótkim epizodem z XIII w., historia nieprzerwanego panowania Grimaldich w Monako rozpoczyna się w XV w. kiedy kupili terytorium przyszłego księstwa od władców Aragonii. W XVII w. książęta stali się lennikami królów Francji, chociaż zachowali swój suwerenny status.
To drugie, po Watykanie, najmniejsze państwo świata posiada od 1911 r. status dziedzicznej monarchii konstytucyjnej. Wówczas doszło do przyjęcia pierwszej monakijskiej konstytucji, która położyła kres absolutnym rządom książąt. Pomimo dalszej liberalizacji ustroju (w 1962 r. książę Rainier III oktrojował nową konstytucję) władca Monako cieszy się nadal sporymi uprawnieniami. Posiada m.in. prawo inicjatywy ustawodawczej i prawo rozwiązania parlamentu. Książę ratyfikuje umowy międzynarodowe oraz posiada tradycyjne uprawnienia głowy państwa, jak prawo łaski, nadawania i przywracania obywatelstwa, czy nadawania tytułów i orderów. Zmiana konstytucji nie może się odbyć bez jego zgody. Książę jest politycznie nieodpowiedzialny i nietykalny.
Konstytucja ustanawia zasadę podziału władzy. Władza wykonawcza spoczywa w rękach księcia, władzę ustawodawczą sprawują książę wraz z Radą Narodową (24 osobowym parlamentem wybieranym na 5-letnią kadencję), a sądowniczą – sądy i trybunały.
Władza wykonawcza jest dualistyczna. Sprawuje ją obok Księcia i w jego imieniu – Minister Stanu wraz z rządem (Radą Rządową) – powoływanym i odpowiedzialnym przed monarchą.
Językiem urzędowym w Księstwie jest francuski, a wyznaniem – religia rzymsko-katolicka (art. 8-9 Konstytucji).
Po zmianach z 2002 r. modyfikacji uległy zasady sukcesji tronu. Obecnie dziedziczą go legalni potomkowie księcia zgodnie z zasadą primogenitury, z pierwszeństwem synów przed córkami. W razie braku potomków lub zrzeczenia się przez nich praw, tron dziedziczą krewni w linii bocznej, a więc rodzeństwo księcia i ich potomstwo. W sytuacji braku następcy, nowego władcę spośród obywateli Monako, wyznacza specjalna Rada Królewska (7-osobowa powoływana na 3 lata przez Księcia spośród obywateli Monako: 4, w tym Przewodniczącego, z własnej inicjatywy, pozostałych 3 na wniosek parlamentu).
Pomimo niewielkiej powierzchni, Monako posiada samorząd terytorialny. Całe terytorium państwa stanowi jedną gminę samorządową.
Relacje z Francją, od której Monako było w przeszłości zależne, normują bilateralne umowy międzynarodowe. W najnowszej, z 2002 r., Francja potwierdziła zmianę konstytucji monakijskiej, w której odstąpiono od zasady, iż w razie braku następcy tronu terytorium Monako wejdzie w skład Francji. Francja nadal stoi na straży bezpieczeństwa zewnętrznego Księstwa. Liczebność sił zbrojnych Monako nie przekracza 300 osób.
Monako jest nazywane rajem dla bogaczy. Od XIX w. nie obowiązuje tutaj podatek dochodowy, ani podatek od działalności małych i średnich przedsiębiorstw. Monako posiada najwyższy odsetek milionerów oraz najniższe na świecie bezrobocie (poniżej 1%). Do monakijskich rekordów należy również najwyższa cena metra kwadratowego nieruchomości na świecie oraz najwyższy wiek przewidywanego życia (90 lat).

Źródła:
– Konstytucja Księstwa Monako z 17 grudnia 1962 r.
– Oficjalna strona internetowa Księstwa (Portail Officiel du Gouvernement Princier – Monaco)