konstytuty.pl

Rok 2012 upłynął w Zjednoczonym Królestwie pod znakiem monarchii. Wypełniły go huczne obchody Diamentowego jubileuszu Królowej Elżbiety II, a zakończyły informacje o rychłej zmianie reguł sukcesji tronu i spodziewanym potomku pary książęcej. W grudniu zabiegi zmierzające do zniesienia pierwszeństwa potomków płci męskiej w prawie do tronu nabrały tempa. 4 grudnia wicepremier Nick Clegg poinformował, że wszystkie państwa należące do Wspólnoty Brytyjskiej, w których głową państwa jest monarcha (16 z 54 państw), wyraziły zgodę na zmiany. 13 grudnia ogłoszono tekst zmian. Przypomnijmy, że wstępna decyzja została podjęta na zjeździe szefów państw Wspólnoty (tzw. CHOGM = Commonwealth Heads of Government Meeting) w australijskim Perth w październiku 2011 r. Planowana zmiana wymagać będzie modyfikacji kilku kluczowych dla sukcesji aktów prawnych:  the Bill of Rights and Coronation Oath Act z 1688 r., the Act of Settlement z 1701 r., the Act of Union between Scotland and England z 1707.
Warto dodać, że zmiany obejmą również the Royal Marriages Act z 1772 r. Akt ten wymaga, aby wszyscy potomkowie Jerzego II uzyskiwali zgodę monarchy na zawarcie małżeństwa z konkretną osobą. Po zmianach, zgody monarchy będą wymagały jedynie małżeństwa członków najbliższej rodziny królewskiej. Zniesiony zostanie przepis, na mocy którego małżeństwo następcy tronu z katolikiem oznaczało, z mocy prawa, utratę praw do tronu. W mocy pozostanie reguła, która zakazuje, aby tron brytyjski objął katolik.
Jak wyliczyli historycy – do tej pory 11 razy podejmowano próby dokonania opisanych zmian. Zawsze bezskutecznie, aż do dzisiaj.
Reakcje na planowane zmiany są zróżnicowane. Od entuzjazmu po sceptycyzm. Media i poddani określają zmiany jako akt historycznej sprawiedliwości i zniesienie wielowiekowej dyskryminacji płci. Pierwszy Minister rządu Szkocji wyraził głębokie rozczarowanie faktem pozostawienia zakazu objęcia tronu przez katolika. Deputowany z Partii Konserwatywnej Peter Tapsell wygłosił przedwczoraj w Izbie Gmin szeroko komentowane przemówienie przeciwko planowanym zmianom. Na poparcie swojego zdania przywołał argumenty historyczne. Jego zdaniem, gdyby na planowaną zmianę zdecydowano się w przeszłości, tron brytyjski objąłby Cesarz Niemiec Wilhelm II. Istotnie – tron po Królowej i Cesarzowej Wiktorii objął Edward VII. Gdyby wówczas nie było przepisów o pierwszeństwie sukcesji dla syna, na tronie zasiadłaby córka królowej, Wiktora (starsza siostra Edwarda). Cesarz Wilhelm II był jej synem.
Wszyscy oczekują na oficjalne zgłoszenie aktu w parlamencie i głosowanie. Jeśli się powiedzie, pierwsze dziecko księstwa Windsor – córka, która ma się urodzić w lipcu – zostanie królową, bez względu na to, czy będzie miała brata. Królowa Elżbieta II już ogłosiła w specjalnym akcie (tzw. Letter Patent), że dziewczynka będzie nosiła tytuł Jej Królewskiej Wysokości, a w formie uproszczonej także tytuł księżniczki połączony z imieniem. Jest to o tyle istotna zmiana, że dotychczasowe reguły ustanowione w 1917 r. przez Jerzego V stwierdzały, że tytuł Jej Królewskiej Wysokości oraz tytuł księcia lub księżniczki przysługuje: dzieciom monarchy, dzieciom synów monarchy oraz najstarszemu synowi najstarszego syna księcia Walii. Królowa zmodyfikowała tę zasadę stwierdzając, że wymienione tytuły będą odtąd przysługiwać „wszystkim dzieciom najstarszego syna księcia Walii”.